Karol Brzozowski
Karol Brzozowski

KAROL BRZOZOWSKI

Inżynier, poeta, tłumacz, budowniczy linii telegraficznych w imperium tureckim.

Ur. 28.09.1821 r. w Warszawie – zm. 05.11.1904 r. we Lwowie.

POCZĄTKI

Dzieciństwo spędza na Suwalszczyźnie. Jako zafascynowany litewskim folklorem osiemnastolatek, zbiera litewskie pieśni ludowe i przekłada je na polski. W 1844 roku wydaje „Pieśni ludu nadniemeńskiego”.

Uczy się w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie. Uczestniczy w życiu cyganerii warszawskiej, przyjaźni się z Norwidem i Lenartowiczem.

W 1848 roku bierze udział w powstaniu wielkopolskim jako dowódca oddziału strzelców pod Miłosławiem i Wrześnią, a następnie – w obawie przed prześladowaniami ze strony władzy pruskiej – wyjeżdża za granicę. W konsekwencji osiada w Dreźnie, gdzie, zgodnie z radą Adama Mickiewicza, zajmuje się tłumaczeniami tekstów na język ojczysty. Później wyjeżdża do Francji, skąd z kolei trafia do Syrii, tym razem z ramienia rządu francuskiego. Angażuje się w działania konspiracyjne na Bałkanach i w Turcji.

BAŁKANY, TURCJA I BLISKI WSCHÓD

W 1853 roku zostaje wysłany przez Emigracyjne Towarzystwo Demokratyczne Polskie z misją dyplomatyczną do Stambułu. Mimo że nie udaje się osiągnąć celu misji, czyli utworzenia Legionu Polskiego w Turcji, Brzozowski pozostaje na Bliskim Wschodzie.

W Turcji zostaje naczelnym inżynierem zajmującym się budową linii telegraficznych.

Po wybuchu powstania styczniowego bierze udział w nieudanej wyprawie polskich emigrantów mającej pomóc walczącym. Kieruje misją leśną w Bułgarii, podczas której tworzy mapy Rodopów, co więcej – opracowuje projekt zagospodarowania tamtejszych terenów leśnych.

Pod koniec lat siedemdziesiątych XIX wieku zakłada wzorcowe gospodarstwo rolne w okolicach Bagdadu. Prowadzi pomiary topograficzne gór Kurdystanu na granicy perskiej, a następnie tworzy mapy tych terenów. Przez kilka lat pełni funkcję wicekonsula hiszpańskiego w Syrii. 

Do Polski powraca w 1883 roku, osiada we Lwowie. Ostatnie lata życia poświęca poezji, dramatopisarstwu, a także publikacji wspomnień z Turcji.

W 1884 roku na Scenie Lwowskiej ma miejsce premiera jego dramatu pt. „Malek”, najważniejszą dla lwowian sztuką Brzozowskiego jest jednak „Oblężenie Lwowa”. Sztuka opowiada o wojnach kozackich z 1648 roku. Zostaje ona odebrana tak entuzjastycznie, że Rada Miejska postanawia wystawiać ją w każdą rocznicę oblężenia.

Karol Brzozowski umiera 5 listopada 1904 roku we Lwowie, zostaje pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim.

Korzystano m.in. z: Kurier Galicyjski, nr 6 (130), kwiecień 2011 oraz „Karol Brzozowski” opracowanie Barbary Stefańskiej, grudzień 2010

Foto: obraz Jana Styki „Portret Karola Brzozowskiego”, domena publiczna.