Michał Boym polskaswiatu.pl
Michał Boym

MICHAŁ BOYM

Siedemnastowieczny polski orientalista, przyrodnik, sinolog, misjonarz, ostatni wysłannik dynastii Ming. Autor m.in. epokowego dzieła Flora Sinensis.

Ur.  w roku 1612 lub 1614 we Lwowie – zm. 22.08.1659 w Guangxi w Chinach.

Jako kilkunastoletni chłopiec Michał Boym wstępuje do zakonu jezuitów w Krakowie. Przez 10 lat przygotowuje się do pracy misyjnej na Dalekim Wschodzie, jednocześnie pełniąc służbę w polskich zakonach. W 1643 roku udaje się w pierwszą podróż – do Makau. W jej trakcie zatrzymuje się m.in. na wschodnim wybrzeżu Afryki, gdzie szczegółowo opisuje i ilustruje tamtejszą faunę i florę. Należy pamiętać, że jego zapiski są jednymi z pierwszych prac poświęconych przyrodzie Afryki podzwrotnikowej w historii.

W późniejszych latach prowadzi działalność misyjną na wyspie Hajnan, a następnie w Tonkinie. W 1649 roku zostaje zaproszony na dwór cesarza Yongli z dynastii Ming, który w obliczu kryzysu szuka pośrednika do rozmów z europejskimi władcami. Dwa lata później Boym wyrusza z misją powierzoną przez cesarza. Niestety, już w Indiach wyprawa natrafia na przeszkodę: Portugalczycy, kontrolujący szlaki morskie, nie zezwalają na dalszą drogę. Boym opuszcza statek i wraz z Andrzejem Czengiem (Zheng Ande), chińskim urzędnikiem, kontynuuje wyprawę pieszo, pokonując nieznane dotąd tereny.

Prawdopodobny portret Michała Boyma, rycina z dzieła Athanasiusa Kirchera China Illustrata, Amsterdam 1667, Biblioteka Narodowa, domena publiczna
Prawdopodobny portret Michała Boyma, rycina z dzieła Athanasiusa Kirchera China Illustrata, Amsterdam 1667, Biblioteka Narodowa, domena publiczna

W 1652 roku dociera do Wenecji. Rozmowa z papieżem nie przynosi zamierzonych skutków: władca nie chce angażować się w sprawy chińskie i odsyła delegację z dyplomatycznymi wyrazami współczucia i otuchy, a bez realnej pomocy. Jednak dzięki przychylności papieża, Boymowi udaje się uzyskać obietnice pomocy zbrojnej od króla Portugalii, Jana IV.

W 1656 roku wyrusza w drogę powrotną do Chin. Nie udaje mu się jednak powrócić na dwór cesarski – umiera w drodze, w chińskiej prowincji Kuangsi w 1659 roku.

MAPY, ATLASY, PISMA

Zarówno w trakcie wypraw, jak i podczas codziennych misyjnych obowiązków, dokładnie bada otoczenie; tworzy ogromne kompendium wiedzy na temat Chin obejmujące m.in. szczegółowy atlas geograficzny, dziewięć rozdziałów tekstu opisującego Chiny i liczne mapy zdobione bogatymi ilustracjami fauny, flory, architektury i życia codziennego chińskiego społeczeństwa. Jako pierwszy umieszcza na mapie Wielki Mur. Jego opracowanie Flora Sinensis jest pierwszą wydaną w Europie pracą na temat roślinności Chin, a w Specimen medicinae Sinicae jako jeden z pierwszych dokonuje opisania chińskiej medycyny opartej na akupunkturze. Wszystkie swoje dzieła podpisuje „Michał Boym, Polak”.

Korzystano z: Polacy zasłużeni dla krajów Azji i Pacyfiku – publikacja Departamentu Azji i Pacyfiku MSZ, polskieradio.pl

Foto: mapa Chin autorstwa Michała Boyma, 1652, commons.wikimedia.org, domena publiczna,