Aleksander Czekanowski
Aleksander Czekanowski

ALEKSANDER CZEKANOWSKI

Podróżnik i geolog. Badacz Syberii.

Ur. 12.02.1833 w Krzemieńcu (Wołyń) – zm. 30.10.1876 w Petersburgu.

EDUKACJA

W latach 1850-55 studiuje medycynę w Kijowie, później przenosi się na studia geologiczne do Dorpatu, czyli dzisiejszego Tartu w Estonii.

W roku 1857 powraca do Kijowa, gdzie opracowuje zbiory geologiczne dla uniwersytetu. Wyjeżdża na wyprawę naukową na Krym. Podczas ekspedycji prowadzi badania geologiczne i zbiera okazy, mające dołączyć do zbiorów uniwersyteckich.

ZSYŁKA I BADANIA

W roku 1863, oskarżony o uczestnictwo w powstaniu styczniowym, zostaje aresztowany przez Rosjan i zesłany na Syberię. Na szlaku poznaje m.in. Mikołaja Hartunga i Jana Czerskiego. W końcu udaje mu się dotrzeć za Bajkał, gdzie pod opiekę bierze go Benedykt Dybowski. Czekanowski jednak szybko zostaje przeniesiony do wioski Padun nad Angarą, gdzie żyje w katorżniczych warunkach. Choruje. lecz pomimo tego nie ustaje w prowadzeniu badań geologicznych i obserwacji meteorologicznych, do których używa własnoręcznie wykonanych przyrządów.

W 1866 roku przybywa mu na ratunek przyjaciel ze studiów, Fryderyk Schmidt. Wyposaża go w konieczne rzeczy, dwa lata później załatwia mu przeniesienie do Irkucka. Na zlecenie Oddziału Syberyjskiego Ro­syjskiego Towarzystwa Geograficznego Czekanowski prowadzi badania geologiczne guberni irkuckiej. W roku 1870 otrzymuje złoty medal Ro­syjskiego Towarzystwa Geograficznego. Cztery lata później w Irkucku wydaje „Badanie geologiczne Guberni Irkuckiej” z dołączoną pierwszą mapą geologiczną. Praca zostaje nagrodzona złotym medalem na międzynarodowej wysta­wie geograficznej w Paryżu w 1875 roku.

W roku 1873 po raz pierwszy wyrusza na północ, do doliny rzeki Dolna Tunguzka. W trakcie badań ekspedycja odkrywa pokłady węgla. Już dwa miesiące po powrocie wyrusza w kolejną podróż, aż za koło podbiegunowe. Wyprawa trwa ponad rok.

Ostatnia ekspedycja na północ odbywa się w roku 1875. W jej trakcie przeprowadza pomiary topograficzne i kolekcjonuje zbiory mineralogiczne. Wraca z tysiącami okazów geologicznych, botanicznych i entomologicznych.

PETERSBURG

W roku 1876 uzyskuje amnestię dzięki wstawiennictwu Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego. Przenosi się do Petersburga, gdzie otrzymuje posadę kustosza Muzeum Archeologicznego Akademii Nauk.

Niestety, wraca poważna depresja, w wyniku czego Aleksander Czekanowski popełnia samobójstwo.

Jego nazwiskiem nazwano pasmo górskie, spotkamy je także w nazwach gatunków roślin, owadów i amonitów.

Korzystano m.in. z:  robertniedzwiedzki.ing.uni.wroc.pl

Foto: commons.wikimedia.org