Created with GIMP

TOMASZ FRANCISZEK BARTMAŃSKI (FRANCISCO DE BARTMAŃSKI)

Podróżnik, publicysta, jeden z najwybitniejszych inżynierów okresu Wielkiej Emigracji.

Ur. 17.12.1797 w Warszawie – zm. 21.03.1880 w Tadaniu na Ukrainie.

Walczy w randze podpułkownika w powstaniu listopadowym. Po jego upadku udaje się na emigrację do Niemiec, później dołącza do Wielkiej Emigracji i przenosi do Francji. W latach 1832-1837 pracuje jako inżynier, przez kolejne trzy lata tę samą funkcję pełni w Algierze. W roku 1842 obejmuje kierownictwo budowy najdłuższego wówczas, 4600-metrowego, tunelu we Francji. Projektuje szereg kanałów, dróg i mostów. Tworzy plany fortyfikacji Aleksandrii, jest również autorem koncepcji budowy kanału łączącego Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym.

W Hiszpanii kieruje budową kolei relacji Madryt-Aranjuez, projektuje linię kolejową z Walencji do Kartageny, buduje także miejską gazownię w Madrycie. Przenosi się do Andaluzji, gdzie zakłada wielotysięczną plantację drzewek oliwnych, dla której projektuje m.in. własny system irygacyjny.

Skład oliwny, Hacienda de la Laguna w hiszpańskiej Baezie, proj. Tomasza Bartmańskiego, domena publiczna
Skład oliwny, Hacienda de la Laguna w andaluzyjskiej Baezie, proj. Tomasza Bartmańskiego, domena publiczna

W roku 1848 pisze podręcznik Manual de economía domestica, rural y de curiosidades artisticas, wydany osiem lat później po polsku jako Ekonomia domowa czyli Przepisy tyczące się gospodarstwa wiejskiego i domowego, z dodatkiem objaśnień osobliwości artystycznych.

W roku 1851 powraca na stałe do Warszawy.

Korzystano z: eduteka.pl, pl.wikipedia.org

Foto: commons.wikimedia.org fragment strony tytułowej Manual De Economía Domestica, domena publiczna

INŻYNIERIA