MIKOŁAJ KOPERNIK, Nicolaus Copernicus

Torunianin, poddany króla polskiego, jeden z najsłynniejszych astronomów świata, autor dzieła „De revolutionibus orbium coelestium”.

Ur. 19.02.1473 r. w Toruniu – zm. 24.05.1543 r. we Fromborku.

KRAKÓW, BOLONIA, PADWA, LIDZBARK

Studia matematyczno-przyrodnicze odbywa w Akademii Krakowskiej. Następnie studiuje prawo kanoniczne na uniwersytecie w Bolonii i medycynę w Padwie. W trakcie studiów prowadzi niezależnie własne badania astronomiczne.

W roku 1503 powraca do kraju z doktoratem z prawa kościelnego. Zamieszkuje w Lidzbarku, ze swoim wujem. Przekłada na łacinę teksty greckie.

FROMBORK

W roku 1510 Mikołaj Kopernik przenosi się do Fromborka. Większość czasu poświęca obserwacjom astronomicznym i obliczeniom. Kontynuuje, rozpoczęte jeszcze w czasie studiów, rozmyślania nad geocentryczną teorią budowy świata. Do potwierdzania tej teorii przez półtora tysiąca lat wykorzystywane jest zagmatwane wyjaśnienie Ptolemeusza, zatwierdzone przez Kościół, jednak nie zgadza się ono z obserwacjami Kopernika, a nawet wielu jego poprzedników. Poświęca problemowi wiele lat. W końcu dochodzi do wniosku, że uznawana za pewnik teoria Ptolemeusza jest błędna, a w rzeczywistości Ziemia wraz z innymi planetami krążą wokół Słońca. Dodatkowo zauważa, że nasza planeta jednocześnie obraca się dookoła własnej osi, dzięki czemu doświadczamy nocy i dni. Odkrywa też zjawisko precesji – minimalnych zmian osi Ziemi wywoływanych przyciąganiem Księżyca i Słońca.

Krater księżycowy Copernicus sfotografowany przez załogę Apollo 12, źródło: NASA, 1969, domena publiczna
Krater księżycowy Copernicus sfotografowany przez załogę Apollo 12, źródło: NASA, 1969, domena publiczna

Swoje odkrycia opisuje w skróconej formie i przedstawia tylko wybranym. Nie chce publikować pracy publicznie, dopóki nie opracuje dokładnie strony matematycznej tak, by jego dowód był niezbity.

Przez około 40 lat jest lekarzem biskupów i kapituły. Leczy metodami tradycyjnymi, stosując środki mineralne i organiczne. Na zachowanych autografach recept można dostrzec sproszkowany róg jednorożca jako jeden ze składników zapisywanego leku.

Około roku 1530 rękopis „O obrotach sfer niebieskich” jest gotowy do zaprezentowania światu. Księga zostaje wydana po łacinie w roku 1543 w Norymberdze pt. „Nicolai Copernici Torinensis De revolutionibus orbium coelestium libri VI” czyli „Mikołaja Kopernika toruńczyka o obrotach sfer niebieskich ksiąg sześć”. Autor niestety nie zobaczy jednak swojego dzieła, po roku ciężkiej choroby umiera.

W środowisku naukowym nie ma jednoznacznej zgody co do miejsca pochówku Mikołaja Kopernika.

Korzystano z: „Polacy światu” Bolesław Orłowski, Encyklopedia PWN, dzieje.pl, zbiory Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku

Foto: aut. Jan Matejko, źródło: Kazimierz Władysław Wójcicki Album Jana Matejki, 1876, domena publiczna, za Wikimedia Commons