Józef Kowalewski
Józef Kowalewski

JÓZEF KOWALEWSKI

Polski filolog, orientalista, badacz języka mongolskiego oraz lamaizmu.

Ur. 09.01.1801 w Brzostowicy Wielkiej – zm. 07.11.1878 w Warszawie.

W trakcie studiów z filologii klasycznej na Uniwersytecie Wileńskim wstępuje do Towarzystwa Filomatów i Filaretów. Po studiach podejmuje pracę w charakterze nauczyciela łaciny i języka polskiego w wileńskim gimnazjum. Wtedy też publikuje w „Dzienniku Wileńskim” studium o greckim retorze Longinie. Wydaje sześć ksiąg „Metamorfoz” Owidiusza z komentarzami gramatycznymi i mitologicznymi. Zajmuje się także tłumaczeniem Herodota.

W 1823 roku za działalność w Towarzystwie zostaje zesłany do Kazania, gdzie uczy się języka arabskiego, perskiego i tatarskiego. Po kilku latach trafia do Irkucka, zapoznaje się z językiem, kulturą i religią mongolską. Szczególnie dużo czasu poświęca Buriatom. Bada ich zwyczaje, religię i tradycje.

W 1828 roku zostaje wysłany w miesięczną podróż do Mongolii jako członek poselstwa rosyjskiego. Rok później wyjeżdża w rejon Wierchnieudińska przy mongolskiej granicy, gdzie prowadzi badania nad lamaizmem, kulturą buriacką i językiem mongolskim.

W 1830 roku jedzie do Pekinu jako sekretarz misji dyplomatycznej, w trakcie której zbiera materiały naukowe o kulturze i języku Chin. Trzy lata później, po powrocie na Uniwersytet w Kazaniu, zostaje profesorem adiunktem pierwszej w Europie Katedry Filologii Mongolskiej.

W latach 1836-1837 opracowuje „Mongolską Chrestomatię” – zbiór tekstów mongolskich opatrzonych omówieniem gramatyki i zagadnień językowych.

Od 1844 do 1849 roku tworzy swoje największe dzieło, mianowicie słownik mongolsko-rosyjsko-francuski, będący najobszerniejszą w XIX wieku pracą poświęconą językowi mongolskiemu.

W 1862 roku osiada w Warszawie, gdzie wykłada historię na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim.

Dla upamiętnienia dokonań Kowalewskiego, jego nazwisko nadano szczytowi w górach Tawan Bogd w Mongolii.

Korzystano z: publikacja MSZ „Polacy zasłużeni dla krajów Azji i Pacyfiku”, Nadieżda Osipowna Szarakszynowa „Józef Kowalewski na Syberii” (z Kwartalnika Historii Nauki i Techniki, 1968)

Foto: commons.wikimedia.org, domena publiczna

ANTROPOLOGIA I BADANIA KULTUR