Created with GIMP

TOMASZ FRANCISZEK BARTMAŃSKI (FRANCISCO DE BARTMAŃSKI)

Podróżnik, publicysta, jeden z najwybitniejszych inżynierów okresu Wielkiej Emigracji.

Ur. 17.12.1797 r. w Warszawie – zm. 21.03.1880 r. w Tadaniu na Ukrainie.

Walczy w randze podpułkownika w powstaniu listopadowym. Po jego upadku udaje się na emigrację do Niemiec, później dołącza do Wielkiej Emigracji i przenosi do Francji. W latach 1832-1837 pracuje jako inżynier, przez kolejne trzy lata tę samą funkcję pełni w Algierze. W roku 1842 obejmuje kierownictwo budowy najdłuższego wówczas, 4600-metrowego, tunelu we Francji. Projektuje szereg kanałów, dróg i mostów. Tworzy plany fortyfikacji Aleksandrii, jest również autorem koncepcji budowy kanału łączącego Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym.

W Hiszpanii kieruje budową kolei relacji Madryt-Aranjuez, projektuje linię kolejową z Walencji do Kartageny i buduje miejską gazownię w Madrycie. Przenosi się do Andaluzji, gdzie zakłada wielotysięczną plantację drzewek oliwnych, dla której projektuje własny system irygacyjny.

W roku 1848 pisze podręcznik „Manual de economía domestica, rural y de curiosidades artisticas” wydany osiem lat później po polsku jako „Ekonomia domowa czyli Przepisy tyczące się gospodarstwa wiejskiego i domowego, z dodatkiem objaśnień osobliwości artystycznych”.

W roku 1851 powraca na stałe do Warszawy. Korespondencje z jego licznych podróży publikowane są na łamach czasopism „Biblioteka Warszawska” i „Gazeta Codzienna”.

Korzystano z: bliskopolski.pl, eduteka.pl, pl.wikipedia.org

Foto: commons.wikimedia.org, fragment strony tytułowej „Manual De Economía Domestica”, domena publiczna