KAZIMIERZ STANISŁAW GZOWSKI

Inżynier, budowniczy dróg, mostów i linii kolejowych, współzałożyciel parku Niagara Falls, przedsiębiorca, działacz społeczny, poliglota, założyciel Wycliffe College w Toronto.

Ur. 05.03.1813 w Petersburgu – zm. 24.08.1898 w Toronto.

Rodzi się jako syn polskiego oficera gwardii carskiej i ambasadora brytyjskiego w Rosji, Stanisława. W wieku 17 lat wstępuje do Korpusu Inżynierów wojsk rosyjskich. Zaraz po jego wstąpieniu w szeregi wybucha powstanie listopadowe, a armia wkracza na terytorium polskie. Młody Gzowski dezerteruje i przyłącza się do armii polskiej. Zostaje internowany w Austrii i uwięziony.

W roku 1834 zostaje przymusowo deportowany do Stanów Zjednoczonych wraz z innymi powstańcami.

W Stanach kończy studia prawnicze i uzyskuje obywatelstwo. Bardziej interesują go jednak prace inżynieryjne, dołącza więc do zespołu budującego linię kolejową z Nowego Jorku do rejonu Wielkich Jezior na stanowisku inżyniera nadzoru.

W roku 1841 otrzymuje propozycję pracy jako inżynier rządowy Kanady. Przyjmuje ofertę i przeprowadza się. Początkowo zasiada na stanowisku inżyniera okręgowego, później koordynuje budowę Drugiego Kanału Wellandzkiego, przy której trzeba było zbudować aż 8 śluz pozwalających statkom przepływać między jeziorami, między którymi różnica poziomów wynosi 100 m.

W roku 1842 awansuje na superintendenta departamentu robót publicznych w Kanadzie. Na nowym stanowisku zajmuje się budową sieci drogowej, kolejowej, szlaków wodnych, mostów, portów i kanałów.

W 1847 roku rozpoczyna prywatną praktykę inżynierską. Kieruje ekspedycją poszukującą rud miedzi, niklu i żelaza w Ontario. Dwa lata później zostaje głównym inżynierem przy budowie kolei St. Lawrence and Atlantic Railroad.

W latach 50. zakłada własną firmę budowlaną – Gzowski&Co – i pierwszą w Kanadzie hutę produkującą szyny kolejowe -Toronto Rolling Mills. TRM jest wówczas największym zakładem produkcyjnym w Kanadzie.

W 1885 roku wchodzi w skład trzyosobowego grona założycielskiego parku narodowego Niagara Falls; później pełni funkcję pierwszego prezesa organizacji zarządzającej parkami wzdłuż jeziora Ontario.

Dziś, wzdłuż jeziora Ontario istnieje „Sir Casimir Gzowski Park”, a w Toronto oglądać można pomnik upamiętniający postać inżyniera. Jego podobizna pojawia się na znaczkach kanadyjskich i polskich.

Pochowany w rodzinnym mauzoleum na St. James Cemetery w Toronto.

Źródła: pl.wikipedia.org, goniec.net