JAN JÓZEF BARANOWSKI

Ekonomista, finansista, językoznawca, inżynier. Jedna z najwybitniejszych postaci polskiej Wielkiej Emigracji, przez prasę francuską nazwany „ojcem wynalazczości kolejowej”.

Ur. w roku 1805 w Śmiłowiczach (Ziemia Mińska, dzisiejsza Białoruś) – zm. 30.03.1888 r. w Londynie.

Studia rozpoczyna na Uniwersytecie Wileńskim, na kierunku fizyki i medycyny, nie kończy ich jednak, a zamienia na prawo na tej samej uczelni. Od roku 1828 pracuje w biurze korespondencji zagranicznej Banku Polskiego w Warszawie. Bierze udział w powstaniu listopadowym. W obliczu klęski powstania, zmuszony jest do emigracji. Wyjeżdża do Francji, gdzie prowadzi prace nad wynalezieniem urządzeń usprawniających rachunkowość. W ciągu 28 lat uzyskuje 17 patentów. Na Wystawie Krajowej w Paryżu w 1848 roku zostaje nagrodzony medalem francuskiego Towarzystwa Zachęty do Wynalazczości za maszynę do kontroli obliczeń.

Za wynalezienie kasownika do biletów kolejowych otrzymuje medal ministra robót publicznych, a na pierwszej wystawie światowej w Londynie w 1851 roku medal za nowatorską maszynę drukującą bilety (do 5 tys. sztuk na godzinę). Na tej samej wystawie prezentuje maszynę do obliczeń bieżących, mającą zastosowanie w operacjach bankowych, a także urządzenie do liczenia głosów oraz gazomierz.

Kilka lat później opracowuje semafor, automatyczny system sygnalizacji kolejowej, zapobiegający zderzeniom dwóch pociągów. Wynalazek ten budzi w niektórych kolejarzach strach przed utratą pracy, pojawiają się przypadki celowego niszczenia urządzeń.

Po zakończeniu wojny francusko-pruskiej opracowuje plan pożyczki rządowej, dzięki któremu Francja może spłacić kontrybucje wojenne. Za tę pracę nie otrzymuje jednak żadnej gratyfikacji i zrażony przeprowadza się w 1872 roku do Londynu, gdzie oddaje się tworzeniu słowników pojęć inżynieryjnych. Jako sekretarz Towarzystwa Literackiego Przyjaciół Polski angażuje się w tworzenie pierwszego nowoczesnego podręcznika do nauki języka polskiego dla Anglików.

Korzystano z: inpoland.pl, poland.us

Foto: commons.wikimedia.org, „Bolesław Orłowski”, Kłosy no. 793, Warszawa 1880, domena publiczna