Wybitni Polacy w Rosji

STANISŁAW KIERBEDŹ

Inżynier, pionier budowy żelaznych mostów kratownicowych.

Ur. 10.03.1810 w Nowym Dworze (dz. Litwa) – zm. 19.04.1899 w Warszawie.

Studiuje matematykę i fizykę na Uniwersytecie Wileńskim. Jeszcze w czasie studiów jest współpracownikiem komisji budowy Kanału Windawskiego. W 1831 kończy Instytut Korpusu Inżynierów Komunikacji w Petersburgu. Zaraz po ukończeniu nauki podejmuje tam pracę pedagogiczną, później wykłada budownictwo i mechanikę praktyczną na petersburskich uczelniach. Jego dom jest ośrodkiem skupiającym lokalną Polonię.

W latach 1837-1838 uczęszcza na kursy doszkalające w Niemczech, Francji, Anglii, Belgii i Szwajcarii.

W roku 1842 wychodzi z projektem zbudowania stałego, częściowo zwodzonego mostu żelaznego przez rzekę Newę w Petersburgu. Pomysł jest odważny i pionierski, ze względu na wyjątkowo trudne warunki terenowe. Otrzymuje osobiste pozwolenie cara Mikołaja I na wcielenie projektu w życie i rozpoczyna pracę, która kończy się dopiero w roku 1850. Poza wybitnymi zdolnościami inżynierskimi w trakcie budowy ujawnia także smykałkę do administracji i spraw handlowych, co przejawia się w korzystnym sporządzaniu umów o dostawy i ich egzekwowaniu. W dniu otwarcia mostu otrzymuje nominację z majora na generał-majora. Wtedy też Petersburska Akademia Nauk powołuje go na członka-korespondenta, a w roku 1858 na członka honorowego.

W latach 1853-1857 buduje pierwszy w Rosji kratowy most na rzece Łudze i projektuje pierwsze w Rosji mosty o dźwigarach parabolicznych. Później kieruje budową kolei żelaznej z Petersburga do Peterhofu. Po przeprowadzeniu wielu doświadczeń proponuje wprowadzenie systemu wywiercania otworów dla nitów, co ma być mniej szkodliwe dla całej konstrukcji, niż stosowane do tego czasu przebijanie materiału bezpośrednio nitem.

W latach 1861-1863 buduje pierwszy stały most żelazny na kamiennych podporach przez Wisłę w Warszawie, za co otrzymuje od skarbu Królestwa Polskiego dożywotnią pensję –  1500 rubli rocznie.

Za dokonania otrzymuje wiele odznaczeń, m.in.:

  • Order Orła Białego – 1871, Rosja
  • Order Świętej Anny I Klasy – 1859, Rosja
  • Order Świętej Anny I Klasy z Koroną – 1861, Rosja
  • Order Świętej Anny III Klasy – 1839, Rosja
  • Order Świętego Stanisława I Klasy – 1855, Rosja
  • Order Świętego Stanisława III Klasy – 1837, Rosja
  • Order Świętego Włodzimierza I Klasy – 1889, Rosja
  • Order Świętego Włodzimierza II Klasy – 1864, Rosja
  • Order Świętego Włodzimierza III Klasy – 1850, Rosja
  • Znak Honorowy za 25 lat służby – Rosja
  • Order Orła Czerwonego II Klasy z Gwiazdą – Prusy

Pochowany na Starych Powązkach w Warszawie.

Źródła: ipsb.nina.gov, pl.wikipedia.org

Foto: commons.wikimedia.org