STANISŁAW POLAK (STANISLAUS POLONUS)

Pionier drukarstwa w Hiszpanii, nadworny drukarz królowej Izabeli Kastylijskiej.

Ur. ?- zm. po 1514.

Praktykę drukarską odbywa w Krakowie, prawdopodobnie u mistrza Kaspra Straubego. Po zamknięciu oficyny wyjeżdża za granicę i w roku 1489 znajduje zatrudnienie u Matthiasa Moravusa (Macieja Morawianina z Ołomuńca) w Neapolu, gdzie zostaje „odkryty” przez posłów królowej Izabeli Kastylijskiej poszukujących zdolnych drukarzy na hiszpański dwór. Wraz z drukarzem Meinardem Ungutem przenosi się do Sewilli. Na miejscu tworzą własną oficynę, a wszystkie dzieła opatrują inicjałami swoich imion: „M.S.” Publikacje ich drukarni zyskują powszechny szacunek, stają się wyrazem luksusu – światli całego świata odwiedzają Sewillę, aby nabyć dzieła płacąc kosztownościami. Drukarnia Polonusa i Unguta wydaje pozycje teologiczne, liturgiczne, medyczne, prawnicze, ustawodawcze, historyczne, a także dzieła literatury pięknej. Podobno prasa wydana przez tę właśnie oficynę jako pierwsza głosi odkrycie Ameryki przez Kolumba. Wydawnictwa duetu uznawane są za nadzwyczajne pod względem kunsztu typograficznego i poziomu artystycznego. Szczególnie wyróżniają się drzeworytowe inicjały, zaliczane do najpiękniejszych w Hiszpanii. Po śmierci współpracownika, w roku 1499, Stanisław wprowadza nową sygnaturę: „S.Polonus”.

W roku 1502 przenosi się do miasta uniwersyteckiego Alcalá de Henares w odpowiedzi na zaproszenie kardynała-prymasa Hiszpanii Ximenesa. Stanislaus cieszy się nie tylko uznaniem koneserów, ale także własnych czeladników: kiedy wyjeżdża na chwilę do Sewilli, jego uczniowie z oficyny w Alcala umieszczają w jednej z publikacji wstawkę mówiącą, że jest on znakomitym, pracowitym drukarzem, godnym wielkiego uznania.

Stanislaus, jako geniusz w swoim fachu, jest twórcą jednego z typów czcionek gotyckich, a w roku 1494 jako pierwszy drukuje nuty. Materiał typograficzny jego oficyny w roku 1539 trafia do drukarni zakładanej w Meksyku, co oznacza, że czcionkami Polonusa drukowane są pierwsze książki Nowego Świata.

Rudolf – syn Stanisława, również zostaje drukarzem.

Źródła: radiownet.pl, ipsb.nina.gov.pl