MARIA SKŁODOWSKA-CURIE

Chemiczka i fizyczka, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla.

Ur. 07.11.1867 r. w Warszawie – zm. 04.07.1934 r. w Passy we Francji.

Gimnazjum kończy ze złotym medalem za wyniki, kontynuuje naukę w nielegalnie działającym Uniwersytecie Latającym. W roku 1886 zostaje guwernantką bogatej rodziny z okolic Płocka. Trzy lata później wraca do Warszawy, gdzie w pracowni naukowej Muzeum Przemysłu i Rolnictwa dokształca się w dziedzinie fizyki i chemii.

Ponieważ uniwersytety w Polsce nie przyjmują wtedy kobiet, wyjeżdża do Paryża i rozpoczyna studia na Sorbonie. Wcześniej uczy się tam jej siostra Bronisława, z którą mają umowę: kiedy jedna studiuje, druga utrzymuje ją finansowo. To właśnie dla siostry Maria pracuje jako guwernantka.

W roku 1893 uzyskuje dyplom z fizyki, już rok później także z matematyki.

Wychodzi za Pierre’a Curie i przyjmuje francuskie obywatelstwo. Wyjeżdżają w podróż poślubną w okolice Île-de-France na rowerach. Całkiem niedawno wymyślono pneumatyczne opony. Dla wygody Skłodowska skraca swoją długą suknię i jeździ bez kapelusza, czym ściąga na siebie nieprzychylne głosy światopoglądowych konserwatystów.

W roku 1897 ogłasza pierwszą pracę naukową o właściwościach magnetycznych hartowanej stali. Kolejne prace prowadzi wspólnie z mężem, a dotyczą one promieniotwórczości.

Odwiedza z mężem Polskę, wspinają się razem na Rysy w czasach, w których kobiety muszą chodzić po górach w długich spódnicach lub sukniach, a szlaki w Tatrach jeszcze nie są wytyczone.

W 1903 roku para otrzymuje Nagrodę Nobla z fizyki za badania nad promieniotwórczością i Medal Davy’ego przyznawany przez Towarzystwo Królewskie w Londynie. W tym samym roku Maria uzyskuje tytuł doktora. W roku 1906 Pierre umiera tragicznie pod kołami powozu na jednej z paryskich ulic, Maria przejmuje po nim katedrę fizyki na Sorbonie.

W roku 1911 otrzymuje drugą Nagrodę Nobla, tym razem indywidualnie i z dziedziny chemii – za odkrycie radu i polonu.

Wychodzi z inicjatywą utworzenia Instytutu Radowego w Paryżu – budowa rozpoczyna się w roku 1912. Rok później wybiera się z Albertem Einsteinem na wędrówkę po Alpach, później spotykają się jeszcze wielokrotnie, w tym na wspólne żeglowanie po Jeziorze Genewskim.

Podczas wojny organizuje służbę radiologiczną na potrzeby szpitali wojskowych.

W roku 1916 jako jedna z pierwszych kobiet na świecie zdobywa prawo jazdy.

Do końca życia utrzymuje kontakty z Polską: odwiedza kraj, wygłasza odczyty, publikuje w polskich czasopismach naukowych, a w jej instytucie w Paryżu pracują polscy stypendyści.

Jedna z córek Skłodowskiej, Irene Joliot-Curie, również otrzymuje Nagrodę Nobla. Druga córka, Eve Curie, często żartuje, że przynosi wstyd rodzinie, bo jako jedyna nie posiada Nobla. Nagrodę jednak otrzymuje jej mąż, a sama może pochwalić się 104-letnim życiem.

Maria Skłodowska-Curie umiera w roku 1934 na złośliwą anemię, poprzedzoną chorobą popromienną. Wszystkie jej rzeczy są skażone izotopem radu.

Pochowana na cmentarzu w Sceaux we Francji. w 1995 roku szczątki Marii Skłodowskiej i jej męża zostały przeniesione do Panteonu w Paryżu.

Korzystano z: encyklopedia PWN, crazynauka.pl, dokument „Maria Skłodowska-Curie: kobieta, która zmieniła świat” reż. Gideon Bradshaw, Wielka Brytania 2013

Fot.: commons.wikimedia.org, aut. nieznany, domena publiczna