JAN KUBARY

Podróżnik i etnograf, badacz Oceanii.

Ur. 13.11.1846 w Warszawie – zm. 09.10.1896 na wyspie Ponape (ob. Pohnpei, Mikronezja).

Studiuje medycynę w warszawskiej Szkole Głównej. Przed wybuchem powstania styczniowego działa w konspiracji, kiedy wybucha powstanie wstępuje do oddziału na Kurpiach. Dezerteruje i ucieka do Prus. Po powrocie do Polski zostaje agentem rosyjskiej policji po załamaniu się na przesłuchaniu.

Waha się między samobójstwem a ucieczką za granicę. Opuszcza Warszawę i znowu udaje się do Prus. Tam, próbując wiązać koniec z końcem, podejmuje się wielu prac.  Kontaktuje się z Johanem Cesarem Godeffroyem, bogatym kupcem, będącym w posiadaniu własnej floty, założycielem muzeum i właścicielem czasopisma naukowego. Wysyła Kubarego na wyspy Pacyfiku, konkretnie Mikronezję, żeby ten przywiózł dla niego okazy mające dołączyć do zbiorów przedsiębiorcy.

Na Samoa uczy się preparowania okazów przyrodniczych i rozpoczyna badania. Odkrywa nieznany gatunek ptaka – gołębia wodnego. Zaczyna się interesować kulturą miejscowej ludności.

W roku 1870 wyrusza na Wyspy Marshalla, gdzie opanowuje język eboński i opracowuje jego słownik i gramatykę. Prawdopodobnie tam właśnie zyskuje tatuaże pokrywające całe ciało, od stóp po ramiona.

Przenosi się na wyspę Yap, gdzie pisze jej bogato ilustrowaną monografię i odkrywa cztery kolejne gatunki ptaków. Następnie wypływa na Palau, spędza tu na badaniach 2,5 roku.

Kolejną wyspą odwiedzoną przez Kubarego jest Ponape. Natrafia tu na ruiny starożytnej cywilizacji. Jako pierwszy opisuje je, ilustruje i fotografuje. Na wyspie żeni się z wnuczką miejscowego króla. Staje się członkiem społeczności, żyje na równi z tubylcami, zasiada nawet w zarządzie wyspy.

Jest najwybitniejszym na świecie badaczem Mikronezji. Na Ponape staje poświęcony  mu pomnik, na Nowej Gwinei nazwano jego nazwiskiem jedną z gór, a w Archipelagu Marshalla – wyspę.

Źródła: poznajpolske.onet.pl, „Polacy Światu” Bolesław Orłowski

Fot. commons.wikimedia.org